Białoruś

  • SALWATORIANIE 
  • INFORMACJE O KRAJU 

W 1989 roku władze ZSRR pozwoliły na pracę 50 polskich kapłanów katolickich na Białorusi. Wśród tych księży znajdował się ks. Stefan Prekurat SDS, który po otrzymaniu zgody od prowincjała rozpoczął pracę w parafii w Wierchwiedwińsku, jako pierwszy salwatorianin na Białorusi. Kilka miesięcy po ks. Prekuracie do miejscowości Michaliszki przyjechał ks. Leonard Czuchoński SDS.

W 1992 ks. Stefan Prekurat SDS przybył do Brasławia, który stał się główną siedzibą salwatorianów na Białorusi. Obecnie w tym kraju salwatorianie posługują w dwóch miejscach: w Brasławiu i w Witebsku, tworząc Fundację Białoruską Polskiej Prowincji Salwatorianów. Tworzą w ten sposób jedną wspólnotę zakonną. W brasławskiej wspólnocie żyje 4 salwatorianów, a w witebskiej 2. Liczba salwatorianów na Białorusi od lat utrzymuje się na podobnym poziomie.

Głoszenie na Białorusi Chrystusa, jedynego Zbawiciela, ma swoją specyfikę. Salwatorianie skupiają się na pracy duszpasterskiej przy parafiach diecezji witebskiej. Szczególne miejsce zajmuje tutaj parafia Matki Bożej Królowej Jezior w Brasławiu, która jest jednocześnie diecezjalnym sanktuarium maryjnym. Ważnym punktem pracy jest katecheza, która przed upadkiem komunizmu była zabroniona, a na którą dzisiaj salwatorianie zwracają szczególną uwagę. Pomoc w tym zakresie otrzymują od Sióstr Służebnic Chrystusa w Eucharystii, które prowadzą  katechezę. Szczególna opieką w Brasławiu otoczeni są również  ludzie chorzy i starzy z miejscowego domu starców.

W Witebsku praca duszpasterska skupia się przy budowanym kościele pw. Ducha Świętego i ma charakter reewangelizacyjny. Sytuacja ta związana jest z odzyskaniem wolności przez Białoruś, a co za tym idzie, z nową sytuacją Kościoła w tym kraju. Nowe wyzwania dotyczą także salwatorianów pracujących na Białorusi, którzy chcą pozostać wierni dewizie swojego ojca założyciela, Sługi Bożego Franciszka Marii od Krzyża Jordana, który powiedział:  „Dopóki żyje na świecie choćby tylko jeden człowiek, który nie zna i nie kocha Jezusa Chrystusa Zbawiciela świata, nie wolno ci spocząć”. Dlatego starają się każdą dostępną metodą i w każdy możliwy sposób głosić Jezusa Zbawiciela na Białorusi.

/-/ ks. Łukasz Karasiński SDS

 

Białoruś (biał. Rebublika Biełaruś, Biełaruś) zaliczana jest już do krajów Europy Wschodniej. Od czasów funkcjonowania Białoruskiej SSR obowiązuje podział na obwody i jedno miasto wydzielone – stolicę – Mińsk.  Inne większe miasta to: Homel, Witebsk, Brześć i Grodno.  Białoruś sąsiaduje od północy z Litwą i Łotwą, od wschodu z Rosją, od południa z Ukrainą, a od zachodu z Polską.

W kraju panuje ustrój republiki prezydenckiej, a na czele państwa stoi prezydent, Alaksandr Łukaszenka (od 1994 roku). Jest to postać kontrowersyjna, zarzuca się mu między innymi łamanie praw człowieka, zapędy dyktatorskie, stosowanie tortur na więźniach i inicjowanie zabójstw przeciwników politycznych

Środowisko przyrodnicze

Białoruś zajmuje powierzchnię 207 600 km². Jest krajem zdecydowanie nizinnym, gdyż około 60% powierzchni leży poniżej 200 m n.p.m. W całości  kraj mieści się na obszarze Niziny Wschodnioeuropejskiej. Charakterystyczny jest pasowy układ głównych regionów fizycznogeograficznych. Równinny krajobraz urozmaicają liczne wzniesienia morenowe, ciągnące się z zachodu na wschód (Grzęda Białoruska). Najwyższe wzniesienie stanowi Wysoczyzna Białoruska, mierząca 345 m n.p.m. Na północ od nich rozciąga się Pojezierze Białoruskie, natomiast na południe równiny, zwane Przedpolesiem, a dalej w kierunku południowym Nizina Poleska.

Kraj leży w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego. Średnie temperatury stycznia wahają się od – 4 stopni do – 8 stopni, lipca natomiast od 17 stopni do 19 stopni. Suma opadów wynosi średnio od 550 mm na północnym wschodzie do ponad 700 mm na wzniesieniach.

Białoruś cechuje się dobrze rozwiniętą siecią hydrograficzną. Największe z rzek to Dniepr, Dźwina, Niemien, Prypeć,  Soż i Berezyna. W kraju występuje przekraczająca 4 tysiące liczba jezior, a największe z nich to jezioro Narocz. Spory obszar zajmują bagna i moczary (ponad 20%). Dominują one zwłaszcza w dorzeczu Prypeci. Na podmokłych terenach występują gleby torfowe.

Naturalną roślinność stanowią lasy, które zajmują 33% powierzchni kraju. Białoruś pod tym względem znajduje się na pograniczu występowania lasów liściastych i mieszanych. Rabunkowa eksploatacja lasów przez wieki spowodowała uszczerbek w drzewostanie, wciąż jednak kilka siedlisk ma naturalny charakter, w tym Puszcza Białowieska, Puszcza Grodzieńska i Puszcza Nalibocka. Skład gatunkowy fauny jest bardzo podobny do polskiej, a generalnie środkowoeuropejskiej.

Historia i ludność

Na Białorusi żyje 9 458 000 osób, a przyrost naturalny jest ujemny. Historia kraju należy do burzliwych i trudnych. Obszar Białorusi już od VI w. zamieszkiwały plemiona słowiańskie Dregowiczów, Radyminów czy Krywiczów. W XI w. Białoruś stała się częścią Rusi Kijowskiej i od tego momentu nasiliły się wpływy ruskie. W XIV w. włączono ją w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego, a w 1569 r. na mocy Unii Lubelskiej, przyłączono do Korony. Za czasów rozbiorów ziemie te znajdowały się pod panowaniem rosyjskim. W 1919 roku na krótko ogłoszono Białoruską Republikę Ludową pod zwierzchnictwem Niemiec, jednak już po ich wyparciu stworzono zależną Białoruską Socjalistyczną Republikę. W latach 1919-1921 miała miejsce wojna polsko-radziecka, która zakończyła się pokojem w Rydze, zgodnie z postanowieniami którego obszar Białorusi został podzielony – zachodnia część przypadła Polsce, natomiast cześć wschodnia została włączona w skład ZSRR jak Białoruska SRR. Po 17 września 1939 do Białorusi przyłączono polskie przedwojenne obszary – wschodnie rejony Mazowsza, Podlasia i Polesia. Wojna ciężko doświadczyła Białorusinów. Niemiecka okupacja, udział w walkach po stronie Armii Czerwonej i wymordowanie białoruskich Żydów przez Niemców oraz śmierć poniesiona przez cywili dała w sumie 2,5 mln straty w ludziach (28%).  W 1991 roku zawarto tzw. traktat białowieski, mówiący o rozpadzie ZSRR i powstaniu suwerennych państw, w tym Białorusi. Począwszy od wyborów w 1994 roku prezydenturę sprawuje Aleksandr Łukaszenka, znany z prowadzenia autorytarnej polityki.

Wśród grup etnicznych, poza Białorusinami dominują Rosjanie (8,3%), Polacy (3,1%) oraz Ukraińcy (1,7%).

W kraju obowiązują dwa języki urzędowe – białoruski i rosyjski. Z badań wynika, że ponad 70% mieszkańców używa w domach języka rosyjskiego. Polacy są jedyną mniejszością, posługującą się w domach językiem białoruskim. Skupiają się oni głównie w obwodzie grodzieńskim, jednak ich liczba spada.

Religia

W strukturze wyznaniowej dominują prawosławni (około 50%), którzy znajdują się pod zwierzchnictwem Patriarchatu Moskiewskiego. Katolicy stanowią około 13%, protestanci niecałe 1,5%, natomiast Żydzi zaledwie 1%.

Kultura i obyczaje

Na Białorusi nie ma swobody rozwoju kultury, wszelkie jej przejawy są  tłumione. Pierwszą gazetą wydawaną w języku białoruskim była ,,Nasza Dola” (1906 r.), szybko została ona zawieszona, jednak niewiele później zaczęto wydawać ,,Naszą Niwę”, która wydawana jest po dziś dzień. Reżim Łukaszenki utrudnia pracę gazety, jednak mimo represji wśród członków redakcyjnych wciąż funkcjonuje. Dostępne jest też jej wydanie internetowe. „Nasza Niwa” jest jednym z ostatnich białoruskojęzycznych wydawnictw.

Krajowe media pozostają w większości pod kontrolą państwa. Opozycyjne głosy wyrażane są w mediach funkcjonujących za granicą, głównie w Polsce. Między innymi w Białymstoku działa stacja radiowa, której audycje dostępne są na Białorusi. W polskim Gródku odbywa się od 1991 roku festiwal Basowiszcza – Festiwal Muzyki Młodej Białorusi. Na scenie występują białoruscy muzycy, między innymi Mroja, Ulis, N.R.M., Neuro Dubel i Krama, ale grają tam także polscy wykonawcy – Piżama Porno, Kult, Armia, Lao Che i wielu innych. Festiwal jest formą kultywowania tradycji i języka białoruskiego. Istotny jest tu zwłaszcza język, uznany przez UNESCO za wymierający.

Na listę obiektów światowego dziedzictwa UNESCO wpisane są cztery obiekty. Trzy z nich są zabytkami kultury materialnej i są to: zamek w Nieświeżu, zamek w Mirze, południk Struvego (cześć oryginalnych XIX-wiecznych punktów sieci pomiarów triangulacyjnych, rozmieszczonych od wybrzeża Morza Czarnego po przylądek Północny, służących do pomiaru kształtu i rozmiarów Ziemi). Czwartym obiektem jest dzielona z Polską Puszcza Białowieska.