Gwatemala

  • SALWATORIANIE 
  • INFORMACJE O KRAJU 

Salwatorianie przybyli do Gwatemali w 2002 roku na specjalne zaproszenie biskupa prowincji San Marcos Álvaro Leonela Ramazzini Imeri. Zaproszenie dotyczyło głównie prowadzenia i rozbudowania Diecezjalnego Centrum Formacji. Biskup widział ogromną potrzebę odpowiedniego przygotowania świeckich, aby mogli oni w przyszłości przejąć wiele funkcji duszpasterskich i katechetycznych służąc w swoich wspólnotach, gdzie nie zawsze była możliwa posługa kapłańska. Ponieważ jednym z pragnień Ojca Jordana był czynny udział osób świeckich w życiu Kościoła, prowincja hiszpańska Zgromadzenia odpowiedziała pozytywnie na apel biskupa wysyłając swoich misjonarzy. Początek wspólnocie w San Sebastián dali ojciec Santiago Perex, brat zakonny Emilio Bermejo oraz świecki salwatorianin Fernando Martinez. W ciągu dekady udało im się wykształcić nie tylko rzesze katechetów i kaznodziejów, szafarzy Eucharystii i osób odpowiedzialnych za prowadzenie niedzielnych zgromadzeń z lekturą Słowa Bożego, ale również ożywić lokalne społeczności do czynnego uczestnictwa w życiu parafialnym. Stworzyli równocześnie solidne podwaliny dla wiary katolickiej pośród narastającej ekspansji wspólnot protestanckich i sekt przybywających ze Stanów Zjednoczonych.

Innym z aspektów działalności salwatoriańskiej na tych  terenach jest praca na rzecz poprawy warunków życia i rozwoju tutejszej ludności. Dzięki dotacjom z Hiszpanii  i współpracy z OPZ „AMSALA” udało się wybudować liczne drogi, prowadzące do wcześniej niedostępnych miejscowości, systemy czerpania wody oraz uruchomić projekt budowy domów, dla najbiedniejszych rodzin wielodzietnych. W 2006 roku do wspólnoty dołączyła kolejna świecka salwatorianka, Mariángeles Molina, dzięki której powstał IGER (Gwatemalski Instytut Edukacji Radiowej), walczący z analfabetyzmem i bardzo ograniczonym dostępem do edukacji.

W 2010 ojciec Rodolfo Cabello oraz ojciec José Maria Rodanés przybyli do Gwatemali by otworzyć kolejną placówkę, tym razem na wybrzeżu, w San  Pablo. Obecnie jest tam budowany dom formacyjny dla kandydatów do Zgromadzenia, którzy pragną podążyć śladami Ojca Jordana.

 

Gwatemala (hiszp. República de Guatemala) leży w Ameryce Środkowej. Administracyjnie dzieli się na 22 departamenty. Największymi ośrodkami miejskimi są stolice departamentów, w tym stolica – Gwatemala (La Nueva Guatemala de la Asunción) oraz Mixco, Villa Nueva i wyjątkowo ciekawe Qoetzaltenango, założone w XIV w. przez Majów. Gwatemala od północy sąsiaduje z Meksykiem i Belize, od południa natomiast z Hondurasem i Salwadorem.

Kraj jest republiką demokratyczną, na czele państwa stoi prezydent Otto Pérez Molina (od 14 stycznia 2012 r.). Niepodległość odzyskała, podobnie jak większość państw południowej i środkowej Ameryki, w połowie XIX w. (1821 r.). XX w. był bardzo burzliwym okresem w historii kraju, miały wówczas miejsce walki polityczne, związane ze zmieniającymi się rządami wojskowych i cywilnych oraz, trwająca 36 lat, wojna domowa. Konflikt zakończony został dopiero w 1996 roku, a  w jego wyniku śmierć poniosło 100 tys. osób, a znacznie większa liczba emigracji. Problemy polityczne sprawiły, że dziś, choć prawo głosu jest powszechne dla obywateli od 18-go roku życia, pozbawieni są go wojskowi, a w dniu wyborów obowiązuje ich zakaz opuszczania jednostki. Ciekawy jest przy tym fakt, że obecny prezydent jest wojskowym w stanie spoczynku, pierwszym, który objął władzę od zakończenia konfliktów.

Środowisko przyrodnicze

Gwatemala leży pomiędzy Oceanem Spokojnym i Zatoką Honduraską, należącą do Morza Karaibskiego. Jest to niewielki kraj o powierzchni 108 890 km². Około jedną trzecią powierzchni zajmuje wapienna nizina El Petén, natomiast środkową i południową cześć kraju przecinają Kordyliery. Los Altos stanowi pasmo z najwyższymi, głównie wulkanicznymi szczytami Gwatemali. Najwyższy punkt to czynny wulkan Tajamulco (4220 m n.p.m). Nad Oceanem Spokojnym rozciąga się nizina La Costa.

Cechą charakterystyczną Gwatemali jest obecność kilkudziesięciu wulkanów, z czego kilka w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat przejawiało ślady aktywności (ostatnio wulkan Fuego we wrześniu 2012 r.). Kraj znajduje się w aktywnej strefie sejsmicznej, trapią go trzęsienia ziemi, nierzadko z ofiarami w ludziach.

Północna część kraju cechuje się klimatem równikowym wilgotnym, wynikającym z wpływu ciepłych prądów morskich, natomiast z częścią południową sąsiaduje chłodny Prąd Kalifornijski, stąd uformowanie się klimatu podrównikowego wilgotnego. Opady w rejonie oddziaływania ciepłego prądu są wyższe i wynoszą około 2000-3000 mm, natomiast w południowej części kraju około 500-600 mm. Zróżnicowanie wysokości nad poziomem morza wpłynęło na ukształtowanie się trzech pięter klimatycznych (gorące – średnia temperatura ok. 23-26 stopni, umiarkowane i chłodne – średnia temperatura ok. 10 stopni). Wyróżnia się dwie pory roku – suchą i wilgotną.

Sieć hydrograficzna Gwatemali jest rozbudowana. Najdłuższe i największe rzeki uchodzą do Zatoki Honduraskiej. Najdłuższą jest, dzielona z Meksykiem, rzeka Usumacinta. Na nizinie Petén zlokalizowane są rozległe obszary bagienne. Cechą charakterystyczną jest występowanie kilkudziesięciu jezior, z czego największym jest jezioro Izabal.

Gwatemala należy do neotropiklanego państwa florystyczno-faunistycznego. Północną część kraju porastają lasy tropikalne, natomiast nad Zatoką Honduraską występują lasy namorzynowe. W lasach występuje bogactwo kwiatów, w tym storczyki, zwłaszcza monja blanca, zwany kwiatem quetzala,  ptaka będącego symbolem kraju. Lesistość wynosi około 40%. Na terenie kraju lokalnie występuje też roślinność charakterystyczna dla sawann.

Spotyka się jaguary, tapiry i pumy, groźne pająki ptaszniki oraz wiele gatunków węży i ptaków, w tym kwezal (Pharomachrus), którego wizerunek umieszczony jest na godle kraju. Pod ochroną znajduje się 6% powierzchni kraju.

Historia i ludność

 Od V w. p.n.e. na ziemiach Gwatemali rozwijała się jedna z najwyżej rozwiniętych cywilizacji  na świecie – cywilizacja Majów. Po czasach świetności ich państwa pozostały ruiny miast – Tikal (piramidy) i Uaxactum na północy oraz Quiché i Quirigua w centrum. W 1523 roku w kraju pojawili się konkwistadorzy hiszpańscy i począwszy od tej daty, państwa Ameryki Środkowej znalazły się pod rządami Hiszpanów. Do najcenniejszych zabytków z tamtego okresu należą ruiny Antiguy (była stolica), budowle w Escuintla, Gwatemali, Chichicastenango czy Santiago Atitlán.

Kraj liczy ponad 12 mln. osób i wykazuje dodatni przyrost naturalny. Pod względem etnicznym dominują Indianie, stanowiący około 54 %, potomkowie białych Hiszpanów oraz Metysi stanowią około 46%. 60% ludzi porozumiewa się za pomocą języka hiszpańskiego, 40% językami indiańskimi. Za urzędowe uznano 23 języki indiańskie, w tym quiche, cakchiquel, kekchi, mam, garifuna i xinca.

Gwatemala należy do jedynych z najniebezpieczniejszych krajów na świecie. Groźne są przede wszystkim gangi młodzieżowe.

Religia

Dominującym wyznaniem jest chrześcijaństwo obrządku katolickiego – około 51%. Pozostały odsetek stanowią rosnący w siłę Zielonoświątkowcy i Protestanci; mniej liczni są świadkowie Jehowy i Mormoni. Gdzieniegdzie wciąż żywe są jednak także tradycyjne wierzenia Majów.

Kultura i obyczaje

Choć Hiszpanie bardzo starali się, zwłaszcza na początku swojej dominacji, wykorzenić indiańską tradycję, dziś wciąż widać wpływy wielkiej cywilizacji Majów, przenikającej się z kulturą europejską.

Z racji silnej pozycji chrześcijaństwa największe święta to między innymi Semana Santa, obchodzone na przełomie marca i kwietnia (Święty Tydzień), związany z Wielkanocą. Przygotowania obejmują stworzenie kwiecistych dywanów po których przejdzie procesja, a towarzyszą im rozmowy i tańce na ulicach aż do piątku, kiedy to odbywa się uroczysty pochód. Podobnie uroczyście obchodzi się Boże Narodzenie (Navidad), jednak najgłośniejsze są dni miasta (El Dia del Pueblo).

Kuchnia gwatemalska przypomina kuchnię meksykańską, opartą na fasoli, kukurydzy, ryżu i kurczaku, z tą różnicą, że potrawy są mniej pikantne. W Gwatemali uprawia się na szeroką skalę kawę na eksport, natomiast ta podawana w kawiarniach czy barach jest znacznie gorszej jakości. Dodatkowo fakt, że hodowla krów nie jest tam rozpowszechniona sprawia, że mleko jest drogie, a do kawy często podaje się je w proszku. Warto spróbować sprzedawanych również na ulicy soków owocowych, podawanych czasem w plastikowych torebkach z rurką.

W Gwatemali znajdują się kopalnie jadeitów, a ozdoby wykonywane z tego kamienia należą do bardzo pięknych i cennych. Ciekawe są ponadto wszelkie rękodzieła – obrusy, chusty, odzież.