Kenia

[tab_item title=”INFORMACJE O KRAJU”]

Kenia (Kenya, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) zajmuje obszar we wschodniej części kontynentu afrykańskiego nad Oceanem Indyjskim i rozciąga się po obu stronach równika. Kenia sąsiaduje od północy z Somalią, Etiopią, Sudanem Południowym, od południa z Tanzanią, natomiast od zachodu z Ugandą. Największe ośrodki miejskie to stolica – Nairobi oraz Mombasa.

Kenia jest państwem o ustroju republikańskim. Głową państwa jest prezydent Mwai Kibaki, a z jego osobą wiąże się wiele kontrowersji, bowiem wiarygodność wyborów, w wyniku których został ogłoszony prezydentem (po raz drugi; 2007 r.) budziła zastrzeżenia ze strony zarówno opozycji, jak i postronnych obserwatorów, m.in. z Unii Europejskiej. Warte zaznaczenia jest, że dla wszystkich byłych kolonii na kontynencie afrykańskim typowa jest niestabilna sytuacja polityczna, związana z korupcją, ingerencją byłych państw kolonialnych, wieloplemiennością i nieumiejętnością współdziałania. Wynika to z dziejów historii, bowiem dekolonizacja zaczęła się dopiero w poł. XX w., Kenia stała się suwerenna w 1963 r. Jest ponadto członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Środowisko przyrodnicze

Kenia zajmuje obszar 582 650 km². Jest krajem wyżynnym, w jego rzeźbie dominują więc wysokie masywy górskie, wzniesienia i rozległe płaskowyże. Większość powierzchni zajmuje Wyżyna Wschodnioafrykańska. Na południowym zachodzie wznosi się ona, tworząc pagórkowate w zarysie Mau Hills, na stokach których zlokalizowane są małe gospodarstwa i  farmy zwane shamba. Region ten cechuje się największą gęstością zaludnienia. Wyżyna Wschodnioafrykańska rozcięta jest południkowo przez tektoniczny Wielki Rów Wschodni. W bliskim sąsiedztwie rowu znajdują się najwyższe punkty kraju – góra Kenia (5199 m n.p.m.) i Mount Elgon (4321 m n.p.m). Jedną czwartą kraju stanowią równiny (niziny), znajdujące się na zachodzie kraju. Północna część kraju to pustynia, na terenie której leży największe słonowodne jezioro Afryki, jezioro Turkana. Wnętrze kraju od wybrzeża na południowym wschodzie oddziela Pustynia Taru. Wybrzeże o charakterze lasu równikowego było niegdyś zamieszkiwane przez lud islamski suahili, po którym przetrwały obecnie jedynie ruiny.

Kenię cechuje klimat podrównikowy, w większości suchy. Ilość opadów jest uzależniona od miejsca i różni się znacznie w poszczególnych regionach.  W części południowo zachodniej występuje jedna długa pora deszczowa, a suma opadów wynosi około 1500-2000 mm (dla porównania – w Polsce około 600 mm). Na wybrzeżu występują dwie pory deszczowe, a suma opadów wynosi około 1000 mm. Średnie temperatury na terenie całego kraju wynoszą ponad 20 stopni (na obszarach poniżej 1000 m n.p.m. w porze suchej nawet ponad 30 stopni) i tylko w górach temperatury nie przekraczają 10 stopni. Na szczycie góry Kenia znajdują się niewielkie lodowce.

Sieć rzeczna jest silnie uwarunkowana ukształtowaniem terenu. Rzeki spływające z gór (Tana, Galana) stanowią zlewisko Oceanu Indyjskiego. Południowo zachodnia część kraju jest odwadniana przez Jezioro Wiktorii, które należy do dorzecza Nilu, a zatem zlewiska Morza Śródziemnego. Północ, północny wschód i teren Wielkiego Rowu Wschodniego są obszarami bezodpływowymi. Na terenie Kenii znajduje się kilka bardzo dużych jezior, w tym wspomniane Jezioro Wiktorii, największe jezioro Afryki i trzecie pod względem wielkości na świecie, Jezioro Turkana (Rudolfa), gdzie Rudolf Leakey w trakcie badań paleontologicznych odkrył Chłopca z Nariokotome, datowanego na 1,6 mln lat. Stanowi to  jedno z najważniejszych odkryć w badaniach nad pochodzeniem człowieka.

Skutkiem panujących warunków środowiska jest dobry dostęp do pożywienia, problem stanowi natomiast woda pitna. Często jest ona przynoszona ze znacznych odległości, z niekoniecznie pewnych miejsc, a zadanie jej dostarczenia przypada kobietom.

Kenia może poszczycić się ogromnym bogactwem fauny i flory. Sawanna pokrywa przeważającą cześć kraju i tylko na północy pojawia się krajobraz sahelu. Ze środowiskiem sawann kojarzą się głównie akacje, ale także i baobaby. Wilgotne wybrzeże porośnięte jest lasami równikowymi, a w górach występują bujne lasy górskie. Flora na stokach najwyższych masywów, w tym Kenii i Elgonu, zwana jest afroalpejską.  Typowymi gatunkami tych lasów są kamforowce i jałowiec, a w najwyższych partiach rosną olbrzymie dziurawce, wrzośce i lobelie. Wyjątkowym miejscem jest równikowy Las Kakamega. Ciekawe nadmorskie zbiorowiska leśne noszą nazwę lasów namorzynowych. Na obszarach najsuchszych występują sukulenty, agawy i aloesy.

 Zróżnicowanie środowiska wpłynęło na ogrom zróżnicowania gatunków zwierząt. W Kenii żyje 309 gatunków ssaków i około 1070 gatunków ptaków. Są to kojarzone z Afryką drapieżniki – lwy, pantery, zwane w tutaj lampartami (zwierzęta budzące wśród miejscowych największy strach), gepardy oraz słonie, nosorożce, hipopotamy, zebry, guźce, żyrafy, bawoły, gazele. Kenia jest także rajem dla ornitologów. Afrykański rekord w obserwacji gatunków padł właśnie w Kenii – 797 gatunków w 25 dni. Występuje tu 6 gatunków endemicznych (nie występujących nigdzie indziej). Najciekawsze gatunki to struś (nie tylko w Australii!), sekretarz, marabut, flaming, ibis, a z ptaków drapieżnych – sęp i orzeł rybołów, a ponadto  papugi, protoszpony, turaki, zimorodki i wiele innych.

Bogactwo florystyczne i faunistyczne Kenii chronione jest w 36 parkach narodowych, zarządzanych przez Kenya Wildlife Service w Nairobi. Na terenie parków zasadniczo obowiązuje ochrona ścisła. Są one otwarte dla turystów i jedynie, by odwiedzić niektóre rejony północnego Elgonu ze względu na zagrożenie ze strony bandytów, potrzeba pisemnej zgody. O tym jak bardzo przywiązuje się wagę do ochrony dzikich zwierząt świadczy fakt, że nawet w przypadku ochrony własnego życia zabicie atakującego osobnika jest nielegalne. Bardzo ciekawy jest Park Narodowy Masai Mara, będący środowiskiem życia lwów, lampartów i antylop, a z kolei Park Narodowy Nakuru stanowi największe na świecie skupisko flamingów.

Ludnosć

Kenię zamieszkuje  42 150 000 mieszkańców. Cechą charakterystyczną dla kontynentu afrykańskiego, a w tym i dla Kenii jest zróżnicowanie etniczne. Kenijczycy podzieleni są według grup językowych. W kraju występują  42 plemiona. Około 65% mieszkańców to przedstawiciele ludów bantu – Kikuju, Luhja, Meru, Kamba, północny wschód zajmują ludy kuszyckie, zamieszkujące Afrykę od południowego Egiptu przez leżące na wschodzie Sudan, Etiopię, Erytreę, Dżibuti, Somalię, części Kenii, Tanzanii i Ugandy, a około 6% stanowią ludy nilockie, reprezentowane przez ludy Turkana i Masajów. W ośrodkach miejskich (Mombasa, Kisumu, Nairobi) żyje kilkaset tysięcy Azjatów, głównie Hindusów oraz Brytyjczyków, Amerykanów i  mniej licznych Arabów. Każde plemię posiada własny język, stanowiący wyraz odrębności etnicznej, jednak językami urzędowymi są angielski i suahili.

Rysy twarzy Kenijczyków bardzo przypominają europejskie, a noszenie pakunków na głowie sprawia, że przyjmują wyprostowaną postawę ciała, co nadaje im nieco arystokratycznych wygląd. Powszechnie mówi się też o otwartości i pozytywnym nastawieniu Kenijczyków do ludzi.

Religia

Kenia jest krajem wielowyznaniowym. Na przeważającym obszarze dominującą religią jest chrześcijaństwo, głównie obrządku protestanckiego, natomiast Kościół katolicki stanowi niewiele ponad 14%. Na wybrzeżu i północnym wschodzie dominują wyznawcy islamu. W słabo zaludnionych, leśnych rejonach ostatnich plemion zbieracko-łowieckich Okiek i Ndorobo i pasterskich Masajów wciąż funkcjonują tradycyjne religie afrykańskie.

Kultura

Bogata kultura i obyczaje Kenii są efektem przenikania się tak wielu odrębnych plemion.

W Kenii jada się przede wszystkim potrawy oparte na ziemniakach, ryżu i kukurydzianej papce, zwanej ugali, z którymi spożywa się różne mięsa. Do regionalnych potraw zalicza się także chapati (małe kebaby), pieczone kolby kukurydzy, maandazi (rodzaj pączków) oraz nyama choma (pieczeń), popijaną zazwyczaj tradycyjnym kenijskim piwem – Tuskerem.

Kenia znana jest z wyrobów rzemieślniczych i artystycznych, wykonywanych z naturalnych materiałów, takich jak biżuteria, figurki, maski i tradycyjne Kikoys, czyli afrykańskie sarongi.

[/tab_item]