Słowacja


[tab_item title=”SALWATORIANIE”]

Słowacja to mały kraj w sercu Europy, zamieszkały przez wielki naród. Wielki nie dzięki liczbie obywateli (Słowacja liczy około 5.5 miliona mieszkańców), ale godności, sile i determinacji zapisanej w sercach Słowaków. Ten mały naród, mimo faktu, że przez ponad tysiąc lat pozbawiony był swojej państwowości (niepodległa Słowacja powstała 1 stycznia 1993 roku), zdołał utrzymać swoją tożsamość, rozwinąć bogatą kulturę, tradycję, język, zachować odrębność i wiarę. Słowacja to kraj z bogatą historią, a jej obywatele to ludzie głęboko zakorzenieni w przeszłości, ale odważnie patrzący w przyszłość.

Słowacy w Zgromadzeniu

Przed drugą wojną światową (w tym czasie Słowacja wraz z Czechami tworzyły wspólne federacyjne państwo) kilku Słowaków należało do Czeskiej Prowincji Salwatorianów (ostatni z nich, brat František Palárik ostatnie lata swojego życia spędził w niepodległej już Słowacji, W Beckove, gdzie zmarł w 2000 roku). Niedługo po zakończeniu wojny (w 1948 roku) podjęta została próba założenia domu zakonnego Salwatorianów na terenie Słowacji, brutalnie przerwana przez komunistyczny przewrót i będące jego konsekwencją prześladowania słowackiego Kościoła. Jedną z jego form był bezwzględny zakaz prowadzenia życia zakonnego (zakaz ten obowiązywał aż do 1989 roku i uniemożliwiał prowadzenie jakiejkolwiek działalności przez zakony).

Zgromadzenie na Słowacji

Przyjście Salwatorianów na Słowację odbyło się z inicjatywy ówczesnego przełożonego generalnego Towarzystwa Boskiego Zbawiciela, ks. Andrzeja Urbańskiego SDS. W październiku 2003 roku, na zaproszenie księdza kardynała Jana Chryzostoma Korca SJ, do Nitry przybyli pierwsi dwaj współbracia: ks. Andrzej Drogoś SDS i ks. Jacek Malaga SDS, dając początek obecności Salwatorianów na Słowacji. Po roku dołączył do nich ks. Andrzej Pacholik SDS (pracował na Słowacji w latach 2004 – 2009), a następnie dalsi współbracia: ks. Piotr Sztajgli SDS (2006 – 2009), ks. Jan Lasek SDS (2006 – do dziś), ks. Jacek Chrząściel SDS (2009 – do dziś) oraz ks. Sławomir Soczyński SDS (od roku 2012).

Dom zakonny Salwatorianów w Nitrze jest miejscem, z którego rozlega się wciąż coraz bardziej aktualne przynaglenie ojca Franciszka Jordana, przypominające, że nikomu nie wolno spocząć, dopóki wszyscy ludzie nie poznają i nie pokochają Jezusa Chrystusa, Zbawiciela świata.

[/tab_item]

[tab_item title=”INFORMACJE O KRAJU”]

Słowacja (słow. Slovensko), położona w środkowej Europie, graniczy od północy z Polską, od wschodu z Ukrainą, od południa z Węgrami, natomiast od zachodu sąsiaduje z Austrią i Czechami. Podzielona jest na 8 krajów (województw). Największymi miastami są stolice krajów – Bratysława, stolica Słowacji, Koszyce, Preszów, Nitra, Żylina, Bańska Bystrzyca, Trnawa, Martin, Trenczyn oraz Poprad.

W kraju panuje ustrój demokracji parlamentarnej, a na czele państwa stoi prezydent Ivan Gašparovič.

Środowisko przyrodnicze

 Słowacja zajmuje obszar 49 000 km2, należąc tym samym do grupy mniejszych państw Europy. Ponad 60% powierzchni kraju zajmują obszary górzyste (północ i centrum). Największy łańcuch stanowią Karpaty Zachodnie, obejmujące między innymi pasma fliszowych Białych Karpat, Beskidy Zachodnie, wapienne pasma Magury Spiskiej i Orawskiej oraz Tatry. W Tatrach znajduje się najwyższy punkt kraju – Gerlach 2655 m n.p.m. Osłonową część Karpat Zachodnich stanowią krasowe Mała i Wielka Fatra oraz Niżne Tatry. Na południe od nich położone są wulkaniczne Góry Szczawnickie i Rudawy Janowickie, pokryte utworami wapiennymi (słynny słowacki kras). Na wschodzie kraju rozciągają się Karpaty Wschodnie, obejmujące Bieszczady, Pogórze Ondawskie i Wyhorlat. Południowa część Słowacji to obszar nizinny. Od zachodu rozciągają się Nizina Zahorska, największa Nizina Naddunajska nad Dunajem oraz w kierunku południowo wschodnim Nizina Wschodniosłowacka. Na terenie Niziny Wschodniosłowackiej znajduje się najniżej położony punkt kraju.

Cechą charakterystyczną Słowacji jest gęsta sieć rzeczna. Największe rzeki to Dunaj, do zlewni którego należy od 96% wód, Wag (najdłuższa z rzek), Hron, Morawa i Latorica. Na rzekach często znajdują się zbiorniki retencyjne.

W kraju panuje klimat kontynentalny umiarkowany ciepły. Wpływ kontynentalizmu zaznacza się szczególnie we wschodniej części kraju. Średnia roczna temperatura najchłodniejszego miesiąca – stycznia waha się w granicach od 0 do -6 stopni, natomiast najcieplejszego – lipca – od 16 do 20 stopni. Najniższe temperatury cechują wysokie partie Tatr, najcieplejszym regionem jest zaś Równina Naddunajska.

Słowacja jest ostoją wielu gatunków zwierząt, zwłaszcza gatunków górskich, zamieszkujących wyższe partie Tatr, w tym kozice i świstaki, występujące liczniej niż w Polsce. Najcenniejszym ptakiem jest drop, obecnie już wymierający. Lesistość na terenie kraju wynosi ok. 40%. W celu ochrony przyrody utworzono 7 parków narodowych. Jednym z najciekawszych parków jest Słowacki Raj. Występują w nim kaniony i przełomy rzek, w tym słynny przełom Hornadu, przejście których jest często związane z poruszaniem się po drabinach i stopniach. Inną atrakcją jest Dobszyńska Jaskinia Lodowa. Warto odwiedzić także Tatrzański Park Narodowy, Pieniński Park Narodowy, Park Narodowy Połoniny (jego najwyższy szczyt, Kremenec, jest trójstykiem, czyli miejscem, gdzie spotykają się granice trzech państw – Słowacji, Polski i Ukrainy), Park Narodowy Mała Fatra oraz Płaskowyż Murański.

Historia i ludność

Słowacja liczy 5 397 036 mieszkańców. Największa gęstość zaludnienia cechuje rejony południowo-zachodnie i południowo-wschodnie. W Bratysławie mieszka ok. 450 000 mieszkańców. Struktura narodościowa jest skomplikowana. Słowacja przez bardzo długi okres czasu pozostawała pod rządami krajów ościennych – Austrii i Węgier, a następnie tworzyła Republikę Czesko-Słowacką z Czechami. Odrębna Republika Słowacka została utworzona w 1939 roku, było to jednak państwo w dalszym ciągu niesamodzielne, całkowicie podległe hitlerowskim Niemcom. Koleje losu miały więc znaczący wpływ na uformowanie się struktury ludnościowej Słowacji. Do największych mniejszości narodowych należą Węgrzy (ok. 560 tys.), Romowie (żyje tu najliczniejsza po Rumunii grupa), Czesi, Ukraińcy i Niemcy.

Religia

Religia chrześcijańska pojawiła się na ziemiach słowackich już na przełomie VIII i IX wieku. Dominują katolicy, stanowiący ponad 60 % ludności. Na drugim miejscu pod względem liczby wyznawców znajduje się Kościół ewangelicko-augsburski, do którego należy około 6% mieszkańców kraju. Ewangelicy zamieszkują głównie obszar południowej Słowacji, natomiast 2% stanowią zamieszkujący zwłaszcza Spisz luteranie. Na wschodzie kraju osiedlili się unici, stanowiący około 3% Słowaków.

Kultura i obyczaje

Wiele nas łączy z naszymi południowymi sąsiadami w kwestii świątecznych zwyczajów. Oryginalne może wydawać się natomiast na przykład „stawianie maja”, kiedy to chłopcy w nocy z 30 kwietnia na 1 maja stawiają przed domem ukochanej drzewo pozbawione gałęzi, ozdobione jedynie czerwonymi wstążkami z bibuły. Zadaniem dziewczyny jest wówczas często odgadnięcie, czyją została wybranką. Ludowe zwyczaje związane są tez z dniem św. Barbary, kiedy to dziewczęta zrywają gałązki wiśni i wkładają je do wazonu z wodą, przyniesioną wcześniej w ustach z potoku. Oczywiście, podobnie jak i w Polsce, ludowe obrzędy odchodzą powoli w niepamięć i kultywowane są głównie w mniejszych ośrodkach i na wsiach.

Istnieje słowackie przysłowie „Kde Słovák tam zpiev” czyli „Gdzie Słowak – tam śpiew”. Tradycyjna muzyka słowacka wykonywana jest często przy użyciu instrumentów, takich jak cymbały i fujara. Co ciekawe, fujara została wpisana na listę światowego dziedzictwa ustnego i niematerialnego UNESCO.

Słowacja znana jest z wielu zabytkowych obiektów architektury, głównie obronnej lub sakralnej tak stylu romańskiego (Spišský Hrad), jak i gotyckiego (kościoły w Bardejowie, Bratysławie, Lewoczy). Spisz zwany był czasem „Słowacką Toskanią” ze względu na wyjątkową zabudowę w stylu gotycko-renesansowym. Najsłynniejszym rzeźbiarzem gotyku słowackiego był Paweł z Lewoczy          (ołtarz św. Jakuba w kościele w Lewoczy).

To ze Słowacji pochodzi także Andy Warhol, amerykański artysta znany głównie ze sztuki pop–artu.

[/tab_item]