Ukraina


[tab_item title=”SALWATORIANIE”]

Najnowsza historia salwatorianów na Ukrainie rozpoczyna się w 2010 roku. Wtedy to po długiej przerwie zawiązuje się wspólnota, do której należy pracujący od lat w tym kraju ks. Stanisław Murawski SDS oraz nowoprzybyli do Swalawy na Zakarapciu księża: ks. Antoni Zięba SDS i ks. Andrzej Waszczuk SDS. Rok 2011 to otwarcie nowej salwatoriańskiej placówki w diecezji lwowskiej – Sanktuarium Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzozdowcach. Przez pierwszy rok proboszczem był ks. Antoni Zięba SDS, a obecnie ks. Damian Pankowiak SDS. W Równem na zachodzie Ukrainy pracuje ks. Stanisław Murawski SDS. Na dzień dzisiejszy do ukraińskiej wspólnoty należy trzech współbraci.

Pisząc o wspólnocie salwatoriańskiej, nie można pominąć sióstr salwatorianek, które pracują na Ukrainie od 10 lat. Siostry Adriana i Magda obecnie posługują w Medenicach, diecezja lwowska.

Praca salwatoriańska na Ukrainie jest typowo duszpasterska, obejmująca dzieci, młodzież i dorosłych. Zwykłe z pozoru parafialne życie, ma jednak w sobie charakter pracy misyjnej, polegającej na reewangelizacji i pomocy najbardziej potrzebującym. Komunizm, który pozamykał kościoły na blisko 50 lat, narobił wielkich strat nie tylko budowlanych i sakralnych, ale przede wszystkim duchowych. Do 1992 roku Ukraińcy rzymskokatolickiego wyznania przemierzali częstokroć dziesiątki a nawet setki kilometrów, aby skorzystać z sakramentów, spotkać kapłana i zobaczyć otwarty kościół. Świątynie były zamykane oraz zamieniane na sklepy, składy mebli, dworce autobusowe, bary czy składy gospodarcze. Sytuacja zmieniła się 20 lat temu, lecz to co przez 46 lat niszczył totalitaryzm, chyba tyle samo trzeba będzie odbudowywać. Oby nie zabrakło rąk do pracy, bo żniwo wielkie, a robotników wciąż mało…

[/tab_item]

[tab_item title=”INFORMACJE O KRAJU”]

Ukrainę (ukr. Україна, Ukrajina), leżącą w Europie Wschodniej  (choć sami Ukraińcy często widzą się wśród grona mieszkańców środkowej Europy) cechuje wyjątkowo korzystne położenie – od północy sąsiaduje ona z Białorusią, od wschodu z Rosją, na zachód od niej znajdują się zaś Mołdawia, Rumunia, Słowacja oraz Polska. Południowa granica oblewana jest wodami Morza Czarnego i mniejszego Morza Azowskiego. Ukraina jest drugim pod względem wielkości państwem w Europie.

Od 1991 roku Ukraina jest niepodległym państwem o ustroju republiki prezydencko-parlamentarnej. W kraju wciąż jednak miejsce mają walki polityczne o władzę między poszczególnymi ugrupowaniami. Obecnie na czele państwa stoi prezydent Wiktor Janukowycz. Kraj dzieli się na 24 obwody, 2 miasta wydzielone i jeden obwód autonomiczny (Krym). Stolicą jest Kijów, leżący na północy kraju nad malowniczą rzeką Dniepr. Do największych i najpiękniejszych miast w kraju zalicza się bliski sercu Polaków Lwów, Odessa, Donieck, Dniepropietrowsk czy Charków, a na Półwyspie Krymskim – Jałta, Bakczysaraj i Ałuszta.

Geografia

Ukraina zajmuje obszar 603 700 km² i jest drugim pod względem wielkości państwem w Europie. Dominującym krajobrazem są stepy na nizinach Czarnomorskiej, Naddnieprzańskiej i Poleskiej oraz  wyżyny Wołyńska, Poleska i Doniecka. Na południowym zachodzie kraju leżą natomiast Karpaty Wschodnie (Zakarpacie) z najwyższym szczytem Howerla (2061 m n.p.m., w paśmie Czarnohory), naprzeciwko którego zlokalizowany jest najniżej położony punkt kraju (101 m n.p.m., w pobliżu wioski Hejewici  – region zwany turystyczną mekką Ukrainy), a na południu Góry Krymskie.

Karpaty Ukraińskie są jednym z najciekawszych obszarów górskich Europy. Poza możliwościami wędrówek w na wpół dzikim rejonie, znane są tamtejsze wody mineralne czy wody termalne. Warte uwagi są też „humki” lub inaczej „szypoty”, czyli wodospady, z których największy jest Wodospad Wojewodiński.

Przeważająca część kraju znajduje się pod wpływem klimatu umiarkowanie ciepłego kontynentalnego i tylko południowe krańce cechuje klimat podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego. Cechą charakterystyczną Ukrainy jest zauważalny wzrost kontynentalizmu ze wschodu na zachód, przejawiający się między innymi wzrostem temperatur i spadkiem rocznej sumy opadów. Średnie temperatury w lipcu wynoszą 18-24 stopni (letnia maksymalna temperatura oscyluje około 36-39 stopni). Najniższe temperatury występują na wschodzie kraju i mogą sięgać nawet -40 stopni. Specyficzną cechą klimatu jest występowanie susz w odstępach 2–3 letnich.

Ukraina znana jest z bardzo żyznych gleb czarnoziemnych, przeważających w południowej części kraju, stąd potoczne określenie Ukrainy „spichlerzem Europy”. Stanowią one jedną czwartą zasobów tych gleb na kuli ziemskiej. Polityka gospodarcza Związku Radzieckiego w znacznym stopniu przyczyniła się do erozji gleb. Szczególnie duże zniszczenia nastąpiły wskutek skażenie cezem, pochodzącym z awarii Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej w 1986 roku.

Panuje przekonanie o dziewiczej przyrodzie i szerokich przestrzeniach, prawda natomiast jest nieco mniej romantyczna. Korzystne warunki do rozwoju rolnictwa przyczyniły się do zmian w naturalnym krajobrazie kraju. Lesistość to zaledwie 13,9 % (w Polsce ok. 29%). Środkową część kraju pokrywają stepy łąkowe, natomiast Polesie, Wołyń, a także okolice Dniestru są środowiskiem zdominowanym przez rozległe torfowiska. Zakarpacie jest regionem bogatym w lasy (45% obszaru). Ochrona zbiorowisk leśnych już od dawna stanowiła istotna kwestię, stąd też liczne parki o wieloletniej historii (m.in. XVIII-, XIX-wieczne).

Ukraina jest krajem bogatym w surowce naturalne. Najbogatsze złoża węgla kamiennego i brunatnego znajdują się w Zagłębiu Donieckim. Pokaźne są także złoża rud metali, m. in. żelaza, manganu, tytanu, rtęci, aluminium i niklu. Pokłady soli potasowej i kamiennej znajdują się na Podkarpaciu i w okolicach Zagłębia Donieckiego. Podobnie jak na Krymie,  wydobywa się tam również ropę naftową i gaz ziemny.

Historia i ludność

Kwestia granic terytorialnych była otwarta przez setki lat. Historycznie za ukraińskie uważa się tereny Rusi Halicko – Włodzimierskiej, Ruś Czerwoną, Podole, byłe ziemie tatarskie oraz tereny karpackie, leżące na obszarze Mołdawii i Transylwanii. Ostateczna granica ukształtowała się po II wojnie światowej.

Termin ukraina pojawił się w XVI w. i oznaczał on obszary leżące „u kraju” Rzeczypospolitej.

Ukraina liczy 45 573 607 mieszkańców. Ukraińcy pochodzą od plemion wczesnosłowiańskich znad dorzecza Dniepru. Mówi się, że co czwarty mieszkaniec Ukrainy nie jest Ukraińcem; do największych mniejszości narodowych należą Rosjanie (około 22%), Żydzi (0,9%), Białorusini (0,9%), Mołdawianie (0,6%), Tatarzy (0,3%). Krym zamieszkany jest przez Krymczaków (Żydów krymskich), Ormian, Karaimów oraz Tatarów Krymskich. Według oficjalnych danych Ukrainę zamieszkuje ok. 238 tys. Polaków, nieoficjalnie natomiast szacuje się, że jest to liczba około 1,5 – 3 mln. Ludność zachodniej Ukrainy posługuje się językiem ukraińskim, natomiast na wschodzie kraju język rosyjski jest używany na równi z językiem ukraińskim. Często usłyszeć można tzw. surżyk, czyli mieszankę rosyjskiego i ukraińskiego.

Religia

Dominującą w kraju religią jest chrześcijaństwo (70%), zdominowane przez obrządek prawosławny (85%) .  Katolicy i unici stanowią około 10%. Pozostałe wyznania to protestantyzm, judaizm i islam. Ukraińska Cerkiew Prawosławna podzielona jest według podległości patriarchatu – moskiewskiego lub rodzimego. Istnieje ponadto Cerkiew autokefaliczna. Zachodnia część kraju jest  ostoją wiary greckokatolickiej (od 1596 r.). Rosja carska dążyła do likwidacji Unii na zajętych przez siebie ziemiach w 1839 roku. Ostoją Kościoła unickiego stała się austriacka Galicja, która była też zalążkiem ukraińskiego odrodzenia narodowego. W 1946 roku Stalin zorganizował fałszywy sobór, którego celem była likwidacja Kościoła unickiego. Zachodnia część kraju jest jednocześnie obszarem zamieszkałym przez wyznawców wiary rzymskokatolickiej. Ciekawym, aczkolwiek niezbyt popularnym wyznaniem jest tzw. pogańska rodzima wiara ukraińska RUNWIRA, zakładająca istnienie wielu bogów, demonów czy wilkołaków.

Kultura i obyczaje

Dla muzyki ukraińskiej, pomijając współczesne utwory (często rosyjskojęzyczny pop czy „ukrdisco”), charakterystyczne są tzw. dumy (dumki), czyli rodzaj poezji śpiewanej, wykonywanej przy akompaniamencie kobzy, liry lub bandury (tradycyjny ukraiński instrument). Największa popularność dumek związana jest z epoką „kozackiej sławy” (XVI-XVII w.). Godna podziwu jest także muzyka cerkiewna.

 Do najhuczniej obchodzonych świąt należą Boże Narodzenie (prawosławne Boże Narodzenie – 7 stycznia) oraz tydzień Maselnicy, czyli okres kiedy kończy się zima i zaczyna się wiosna, obchodzony na tydzień przed Wielkim Postem. Z Maselnicą związane są tańce ludowe i bliny (naleśniki) – blin miał symbolizować słońce, jako złocisty, okrągły i ciepły. Kolejny okres świąteczny to Trójca, trwająca trzy dni: Zieloną Niedzielę, Zielony Poniedziałek i Dzień Ducha Świętego – dni w które wspomina się zmarłych, wróży i święci pola.

Kuchnia ukraińska należy do bardzo ciekawych. Do sprzedawanych wprost na ulicy przysmaków zalicza się pirożki (bułeczki z nadzieniem), czeburieki (placki z farszem), warenyky („uszka” polane tłuszczem ze skwarkami) oraz bliny. Do słynnych ukraińskich zup należą barszcz, solanka, rybna juszka oraz chłodniki, często z dodatkiem hałuszek (kluski). Z potraw mięsnych najbardziej znane to żarke (gulasz) i czanachy (bardzo gęsta zupa). W kuchni ukraińskiej zaznaczają się wpływy licznych mniejszości. Na Krymie dominuje baranina. Trzeba tam spróbować kołdunów oraz płow (ryż z mięsem i warzywami), na Bukowinie natomiast, gdzie zaznaczają się wpływy rumuńskie – mammałygi (kasza gryczana ze skwarkami i bryndzą).

[/tab_item]